ลักษณะพิเศษ

 

     จุดที่ปัญโญทัยแตกต่างจากโรงเรียนอื่น ๆ

เป้าหมายของเราไม่ใช่การผลิตทรัพยากรมนุษย์เพื่อป้อนตลาดแรงงาน ทิศทางของเราไม่แปรผันไปตามปัจจัยทางเศรษฐกิจหรือการเมือง จุดมุ่งหมายของเราคือสร้างพื้นฐานความเป็นมนุษย์ให้แก่เด็ก อันเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นไม่ว่าต่อไปเขาจะเลือกเรียนสาขาใดหรือทำงานอะไรก็ตาม ช่วยให้เขามีอิสระทางความคิด รู้จักรับผิดชอบต่อการกระทำของตน พร้อมที่จะทำในสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อโลกและเพื่อนมนุษย์ เราพยายามรักษาวัยเด็กไว้กับเด็กให้นานที่สุด ไม่เร่งรัดให้เขารีบโตรีบก้าวสู่ความเป็นผู้ใหญ่ก่อนเวลา เพื่อให้เขามีชีวิตวัยเด็กที่สดใส แทนที่จะถูกทำลายไปด้วยปัจจัยต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อความบริสุทธิ์ของวัยเด็ก เราพยายามสกัดกั้นกระแสวัตถุนิยม บริโภคนิยม พาณิชย์นิยมไว้จากเด็ก ส่งเสริมให้เด็กใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย เป็นตัวของตัวเอง ไม่ตามกระแส ไม่ติดวัตถุ  สามารถทำงานพื้นฐานของชีวิตตลอดจนทำข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ได้ด้วยตนเอง บรรยากาศการอยู่ร่วมกันในโรงเรียนเป็นไปด้วยความเอื้ออาทรและเกื้อกูลต่อกัน ครูจะคอยดูแลส่งเสริมให้เด็กๆมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อกันทั้งทางคำพูดและการกระทำ เห็นคุณค่าของกันและกัน ไม่สนับสนุนให้มีการแก่งแย่ง แข่งขัน กลั่นแกล้ง ล้อเลียนกัน การทะเลาะวิวาทไม่ใช่เหตุการณ์ปกติสำหรับที่นี่ เราพยายามปลูกฝังให้เด็กๆมองเห็นถึงความงามของธรรมชาติ ตระหนักในคุณค่าของธรรมชาติที่ให้การเกื้อกูลต่อมนุษย์ รวมทั้งปกป้องรักษาธรรมชาติไว้ให้ดำรงอยู่ต่อไป เด็กๆจึงใช้ชีวิตใกล้ชิดกับธรรมชาติ ใช้ของเล่นวัสดุอุปกรณ์จากธรรมชาติ อาหารที่เราจัดให้เด็กรับประทานก็พยายามใช้ผลผลิตอินทรีย์ ตลอดจนสีทาอาคารและน้ำยาทาพื้นก็ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เราไม่เห็นว่าการให้ข้อมูลเป็นหัวใจของการเรียนการสอน  ทว่า การนำข้อมูลมาใช้ให้สอดคล้องกับความต้องการในพัฒนาการของเด็กต่างหากที่เป็นสิ่งสำคัญ  การพัฒนาเด็กให้มีความสามารถทางสติปัญญาไม่ใช่เรื่องยาก  แต่ที่สำคัญกว่านั้นก็คือการบ่มเพาะให้เขามีความรับผิดชอบทางจริยธรรม  มีความปรารถนาจะลงมือกระทำเพื่อเปลี่ยนแปลงโลกให้ดีขึ้น ไม่สนับสนุนให้เด็กใช้สื่อต่างๆ โดยเฉพาะโทรทัศน์และคอมพิวเตอร์ก่อนชั้นมัธยมปลาย เนื่องจากมีผลกระทบต่อเด็กอย่างร้ายแรง ตั้งแต่การทำลายจินตนาการ ความคิดสร้างสรรค์ของเด็ก ผลกระทบต่อการพัฒนาสมอง และปัญหาการพูด ไปจนถึงการปลูกฝังทัศนะบริโภคนิยม วัตถุนิยมลงในตัวเด็ก ปลุกเด็กให้มีความตื่นตัวเรื่องเพศก่อนเวลา อีกประการหนึ่ง การเรียนรู้ของเด็กควรเป็นทางตรงก่อนที่จะเป็นทางอ้อมผ่านสื่อ ไม่มีการสอนอ่าน เขียน คำนวณในระดับอนุบาล เด็กจะเรียนรู้ผ่านการเล่น การทำกิจกรรมต่างๆ  รวมทั้งการทำตามแบบอย่างของครู ของเล่นสำหรับเด็ก จะเป็นของง่ายๆ พื้นๆ ของจากธรรมชาติ ของที่ครูทำขึ้น ไม่ใช่ของเล่นสำเร็จรูปหรือของเล่นกลไกใดๆ เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กได้พัฒนาจินตนาการและความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ได้อย่างเต็มที่ ไม่มีแบบเรียน ในระดับประถม เด็กจะเรียนรู้จากครูผู้ศึกษาค้นคว้าในเรื่องนั้นๆ ก่อนจะนำมาถ่ายทอดผ่านประสบการณ์ชีวิตของตน  ประกอบกับความเข้าใจในธรรมชาติของเด็ก  การเรียนการสอนจึงเป็นไปอย่างมีชีวิต  เด็กเกิดจินตนาการ สร้างภาพขึ้นในใจ  ไม่ใช่เก็บเป็นข้อมูลไว้เพื่อส่งกลับคืน  จากนั้นเด็กจะบันทึกบทเรียนไว้ในสมุดของตนเองซึ่งจัดทำขึ้นอย่างมีศิลปะ ส่วนในระดับมัธยมโรงเรียนจะจัดเตรียมหนังสือ ที่สอดคล้องกับเนื้อหาวิชา และพัฒนาการของนักเรียนไว้ให้นักเรียนศึกษาค้นคว้า ตั้งแต่ชั้น ป. 1 ไปจนถึง ม. 2 เด็กจะมีครูประจำชั้นคนเดิมซึ่งจะติดตามพัฒนาการความก้าวหน้าของนักเรียนไปอย่างต่อเนื่อง รู้จักนักเรียนเป็นอย่างดี เอาใจใส่เด็กแต่ละคนในทุกด้าน ไม่เฉพาะวิชาการ แต่รวมถึงพฤติกรรม ทัศนคติ และการอยู่ร่วมกัน สองชั่วโมงแรกของแต่ละวันในระดับประถมและมัธยมจะเป็นการเรียนวิชาใดวิชาหนึ่งต่อเนื่องกันไปทุกวันเป็นเวลา 3-6 สัปดาห์  จากนั้นจึงเปลี่ยนเป็นวิชาอื่นต่อไป  หลังจากวิชาหลัก 2 ชั่วโมงแรกจะเป็นวิชาประจำซึ่งต้องเรียนอย่างต่อเนื่องตลอดปีทุกวันเวลานั้นๆ ของสัปดาห์  เป็นต้นว่า ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ดนตรี งานไม้ หัตถการ รูปแบบการเรียนรู้ไม่ได้เป็นไปโดยนักเรียนนั่งฟังและลอกตามกระดานดำเท่านั้น แต่ยังผ่านการเคลื่อนไหว การปฏิบัติ การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการถ่ายทอดผ่านศิลปะอีกด้วย ไม่ใช้การสอบเป็นวิธีวัดประเมินผล โดยที่จำนวนเด็กในแต่ละห้องมีไม่มาก  ประกอบกับครูรู้จักเด็กแต่ละคนในห้องเป็นอย่างดี  จึงสามารถสังเกตและประเมินได้ว่าการเรียนรู้ของเด็กแต่ละคนเป็นอย่างไรบ้าง  โดยไม่จำเป็นต้องประเมินด้วยการสอบ ครูจะพูดคุยกับผู้ปกครอง และเขียนรายงานผลการเรียนของเด็กส่งให้ นอกจากนั้น ที่นี่ยังไม่มีการติวนักเรียนสำหรับการสอบใดๆทั้งสิ้น เนื่องจากการเรียนการสอนของเราไม่ได้เป็นไปเพื่อเตรียมเด็กไปสอบเข้าที่นั่นที่นี่  ทว่า เป็นการเตรียมเด็กให้พร้อมสำหรับชีวิต